Sosyal Fobi (Sosyal Anksiyete Bozukluğu)

Sosyal Fobi Nedir?

Sosyal fobi, diğer adıyla sosyal anksiyete bozukluğu, çocuğun ya da ergenin sosyal ortamlarda küçük düşeceği, utanacağı, eleştirileceği ya da olumsuz değerlendirmeye maruz kalacağı korkusuyla yoğun kaygı yaşaması durumudur. Bu kaygı, çocuğun sosyal ortamlardan kaçınmasına, akademik başarısının ve sosyal ilişkilerinin olumsuz etkilenmesine neden olabilir.

Belirtileri Nelerdir?

– Kalabalık önünde konuşmaktan kaçınma,
– Yeni insanlarla tanışmaktan çekinme,
– Sosyal ortamlarda yüz kızarması, terleme, kalp çarpıntısı,
– Akranlarıyla konuşurken göz teması kuramama,
– Toplum içinde yemek yemekten ya da tuvalete gitmekten utanma,
– Sessiz kalma, yanlış yapma korkusuyla derse katılamama,
– Sosyal etkinliklerden kaçınma ya da ağlayarak tepki verme.

Bu belirtiler en az 6 aydır devam etmeli ve çocuğun günlük yaşamını belirgin şekilde etkilemelidir.

Tanı Nasıl Konur?

Tanı konulurken çocuğun sosyal durumlara verdiği duygusal ve fiziksel tepkiler değerlendirilir:
– Aileden ve öğretmenden gözlem ve öykü alınır,
– Çocukla yapılan görüşmelerde kaygı duyduğu sosyal durumlar belirlenir,
– Gerekirse sosyal anksiyete ölçekleri uygulanır,
– Ayırıcı tanı olarak seçici konuşmazlık, otizm spektrum bozukluğu ve genel anksiyete bozukluğu dışlanır.

Tanı, çocuğun işlevselliğini etkileyen yoğun sosyal kaygının varlığına dayanarak konur.

Tedavisi Nasıldır?

Sosyal fobi tedavisinde amaç, çocuğun kaygı duyduğu sosyal durumlarla başa çıkmasını kolaylaştırmak ve özgüvenini geliştirmektir:
– Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Gerçekçi olmayan düşünceleri fark etme ve yeniden yapılandırma çalışılır.
– Aşamalı maruz bırakma: Çocuğun korktuğu sosyal durumlara kademeli olarak alışması sağlanır.
– Sosyal beceri eğitimi: Göz teması kurma, selamlaşma, konuşmaya başlama gibi beceriler desteklenir.
– Aile danışmanlığı: Ailenin çocuğun kaygısını besleyen tutumları fark etmesi sağlanır.
– Gereken durumlarda ilaç tedavisi: Şiddetli sosyal anksiyetede antidepresan ilaçlar düşünülebilir.

Erken müdahale ile çocuklar sosyal ortamlarda daha rahat ve kendine güvenen bireyler haline gelebilir.