Ergenlerde Kendine Zarar Verme ve İntihar Davranışı

Ergenlerde Kendine Zarar Verme ve İntihar Davranışı Nedir?

Ergenlik döneminde görülen kendine zarar verme ve intihar davranışları, duygusal sıkıntıların ifade edilme biçimi olarak ortaya çıkabilir. Kendine zarar verme (non-suicidal self-injury – NSSI), ölüm amacı olmaksızın vücuda kasıtlı zarar verme davranışıdır (örneğin kesme, yakma). İntihar davranışı ise ölüm arzusu içeren düşünce, plan ya da girişimleri kapsar. Her iki durum da ciddi ruhsal zorlanmaların işareti olabilir ve ciddiyetle ele alınmalıdır.

Belirtileri Nelerdir?

– Vücutta açıklanamayan kesikler, yanıklar, morluklar,
– Uzun kollu giysilerle vücudu saklama,
– Umutsuzluk, değersizlik, boşluk hissi,
– Ölüm, intihar ya da kendine zarar verme hakkında konuşma,
– Günlük yaşamdan geri çekilme, sosyal izolasyon,
– Aniden değişen ruh hali, öfke nöbetleri ya da donukluk,
– İnternette kendine zarar verme ile ilgili içeriklere ilgi duyma.

Bu belirtiler, duygusal acının varlığını gösterebilir ve riskin ciddiyeti mutlaka değerlendirilmelidir.

Tanı Nasıl Konur?

Kendine zarar verme ve intihar davranışlarının değerlendirilmesinde şu adımlar izlenir:
– Ergenle güvene dayalı, açık uçlu görüşmeler yapılır,
– Duygusal durum, aile ilişkileri, okul durumu ve sosyal çevre değerlendirilir,
– Gerekirse depresyon, kaygı, travma öyküsü gibi eşlik eden ruhsal durumlar araştırılır,
– İntihar riski değerlendirmesi yapılır (düşünce, plan, hazırlık, koruyucu faktörler).

Değerlendirme, ergenin anlatımlarına, davranış örüntülerine ve çevresel risk etkenlerine dayanır.

Tedavisi Nasıldır?

Tedavi, ergenin duygularını tanımasına ve daha işlevsel baş etme yolları geliştirmesine odaklanır:
– Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Olumsuz düşünce kalıplarının fark edilmesi ve yeniden yapılandırılması sağlanır.
– Duygu düzenleme çalışmaları: Özellikle kendine zarar verme davranışını tetikleyen duygularla baş etmeyi öğretir.
– Aile terapisi: Aile içi iletişim, sınır koyma ve destekleyici ortam oluşturma üzerine çalışılır.
– Gerekli durumlarda psikiyatrik takip ve ilaç tedavisi: Özellikle depresyon, kaygı ya da dürtüsellik durumlarında önerilir.
– Güvenlik planı: Kriz anlarında başvurulacak yollar, destek kişileri ve yardım kaynakları belirlenir.

Kendine zarar verme ve intihar riski ciddiye alınmalı, ergen yalnız bırakılmamalı ve profesyonel destek mutlaka sağlanmalıdır.