DEHB

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Nedir?

DEHB, çocukluk döneminde başlayan, dikkat süresinde kısalık, aşırı hareketlilik (hiperaktivite) ve dürtüsellik ile karakterize edilen bir nörogelişimsel bozukluktur. Çocuğun günlük işlevselliğini, okul başarısını, sosyal ilişkilerini ve duygusal dengesini etkileyebilir.

Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler üç ana grupta toplanır:
– Dikkat eksikliği: Detaylara dikkat edememe, kolayca dikkat dağılması, yönergeleri takip etmekte zorlanma, unutkanlık.
– Hiperaktivite: Yerinde duramama, kıpır kıpır olma, aşırı konuşma, sessiz kalmakta zorlanma.
– Dürtüsellik: Sırasını beklemekte zorlanma, düşünmeden konuşma ya da hareket etme, diğerlerinin sözünü kesme.

Her çocukta bu belirtiler aynı düzeyde görülmeyebilir. Bazı çocuklar sadece dikkat eksikliği, bazıları sadece hiperaktivite/dürtüsellik, bazıları ise her iki grubu da birlikte gösterebilir.

Tanı Nasıl Konur?

DEHB tanısı, sadece gözlem ya da kısa bir görüşmeyle değil, çok yönlü bir değerlendirme süreci ile konur. Bu süreçte:
– Aile ve öğretmen gözlemleri,
– Gelişimsel öykü,
– Davranış ölçekleri,
– Gerekirse dikkat testleri ve nöropsikolojik değerlendirmeler kullanılır.

Tanı koyarken benzer belirtiler gösteren diğer durumlarla (kaygı bozukluğu, öğrenme güçlüğü, uyku problemleri vb.) ayırt edilmesi gerekir.

Tedavisi Nasıldır?

DEHB tedavisinde çocuğun yaşına, semptomların şiddetine ve eşlik eden başka sorunların varlığına göre çok yönlü bir yaklaşım gerekir:
– İlaç tedavisi: Uygun görüldüğünde dikkat ve dürtü kontrolünü artıran ilaçlar önerilebilir.
– Psikoeğitim: Aileye ve çocuğa yönelik bilgilendirme, sorunla baş etme becerilerini güçlendirir.
– Davranışsal müdahaleler: Ev ve okul ortamında yapılacak düzenlemeler, ödül sistemleri, pozitif disiplin yöntemleri kullanılır.
– Psikoterapi: Özellikle eşlik eden kaygı, düşük benlik algısı ya da davranış problemleri varsa terapötik destek önerilir.

Doğru tanı ve düzenli takip ile DEHB’li çocukların yaşam kaliteleri büyük ölçüde artar.